We leven in een wereld waar alles aan elkaar haakt, aan elkaar verbonden is. De ene beweging heeft invloed op de andere, enzovoort. Ik zie een organisatie of een team of een individu dan ook als een ecosysteem van verhalen. Verhalen die betekenis geven. Soms verruimend, soms sturend, soms schurend. Ze verhouden zich tot elkaar.
Wanneer er meer nadruk komt op verhalen die vertellen over wat energie geeft, dan ontstaan er als vanzelf meer verhalen in die richting. Wanneer de klemtoon ligt op wat beter moet, dan stromen er vanzelf meer verhalen over wat anders kan de beschikbare ruimte in. Wanneer we regie willen voeren op verandering dan is het vaak helpend om op te merken welke verhalen de ruimte krijgen, en welke niet.
Het onderzoeken van welke verhalen er leven en welke meer podium mogen krijgen vind ik een aanlokkelijke exercitie. Het geeft je nieuwsgierigheid ruim baan en levert vaak direct nieuwe ideeën op.
In ander perspectief zetten
Misschien herken je het wel, dat een uitdaging zich van de ene op de andere dag transformeert van een veelkoppig monster tot een aanmoediging om regie te nemen. Los van het feit dat even afstand nemen van het probleem en er even een nachtje over slapen altijd al helpt, doet het in een ander perspectief zetten van je uitdaging ook veel.
Zo had ik laatst een coachee die zich voor haar gevoel helemaal had vastgelopen in haar werk, geen enkel project of taak leek nog interessant. En toen haar leidinggevende haar verzocht om nog meer werk op haar te nemen door de uitval van een collega zag ze het helemaal niet meer zitten. Totdat we eens op onderzoek uitgingen en de volgende vragen langsliepen: ‘waar ben je blij mee? Op welke (kleine) successen ben je trots, welke talenten heb je ontwikkeld?’ en ook keken we naar de schaduwkant: ‘waar ben je niet zo blij mee? Denk aan gemiste kansen, zorgen voor de toekomst, teleurstellingen en frustraties’. Om vervolgens de stap te maken naar de vraag: ‘waar verlang je naar? Waar zou je meer van willen, waar hoop je op, waar droom je van?’.
Vervolgens gingen we op zoek naar de rode draden en welke inzichten die gaven. Het bleek dat er wel degelijk succes momenten waren geweest, en dat haar talenten werden gezien en benut. Al was het voor bepaalde projecten waar ze niet echt de toegevoegde waarde op de lange termijn van zag. Het verlangen zat ‘m in meer relevant willen zijn, zelf kiezen op welke projecten ze haar kennis en kunde kwijt kon, en regie nemen om zelf aan tafel te zitten met opdrachtgevers zodat ze eerstehands kennis had over het waarom. Dat gaf lucht, en een gevoel van in charge zijn. What a difference a day makes.
Verhalen boven tafel krijgen
Ik geloof dat het van grote waarde is om te proberen de verschillende perspectieven en verhalen die aanwezig zijn rondom een vraagstuk of uitdaging waar je over tobt boven tafel te krijgen en te benutten in het vorm geven aan de beweging (hoe klein ook) waar je echt aan wilt werken. Het uitpluizen van de verschillende verhalen, de wijsheid die daarin besloten ligt ontsluiten en beschikbaar maken, levert wat mij betreft de mooiste (interne) gesprekken, bewegingen en besluiten op.
Dit vraagt om een open houding waar de coachee moeite wil doen om de verschillende verhalen, de leuke en hinderlijke, echt te zien en te horen, te begrijpen en zichzelf te laten raken. Welke verhalen die je jezelf vertelt helpen je en welke zetten je klem? Het vraagt om het voeren van oprechte gesprekken waar de coachee het aandurft om een denkbeeld of oordeel bij te stellen en te vervangen voor een meer helpend perspectief.
Kwaliteit interactie
De kwaliteit van de interactie op gang brengen, houden en bewaken zie ik als mijn hoofdtaak als coach om tot ideeën, experimenten en besluiten te komen die voor de coachee op de lange termijn het meeste waarde hebben.
Dit kost tijd en aandacht, vaak bereik je pas duurzame resultaten wanneer je eerst flink vertraagd. Natuurlijk vraagt dit iets van een coachee die zich vaak onderdeel voelt van een dwingend systeem, namelijk om zich even te mogen onttrekken aan de druk die wordt uitgeoefend door over elkaar buitelende doelen en takenlijstjes. Deze tijd maken is soms al de grootste interventie. Ik merk zo vaak dat het samen even uit de gangbare context stappen al wonderen verricht. De stelling van Bertold Brecht: “Ik sta even stil en dat is een hele vooruitgang” zie ik vaak bekrachtigd, helemaal wanneer je het samen doet en er oprechte nieuwsgierige gesprekken ontstaan.